Ολοκληρώθηκε την Παρασκευή το απόγευμα η διαδικασία κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας σε Αττική, Λέρο και Πάτμο. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου υπέγραψε τις σχετικές υπουργικές αποφάσεις, σηματοδοτώντας την ενεργοποίηση έκτακτων διαδικασιών για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Η απόφαση στηρίζεται σε υδρολογικά δεδομένα και επιστημονικά κριτήρια, ενώ στόχος είναι η επιτάχυνση κρίσιμων έργων υποδομής που θα θωρακίσουν την επάρκεια νερού. Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν συνοδεύεται από περιορισμούς για τους πολίτες, αλλά θέτει σε προτεραιότητα την άμεση έναρξη των απαραίτητων έργων.
Τα αίτια της κρίσης
Η κύρια αιτία είναι η δραματική μείωση των αποθεμάτων στους ταμιευτήρες που υδροδοτούν την Αττική. Το επίπεδο της στάθμης του νερού στον ταμιευτήρα του Ευήνου βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, χαμηλότερα ακόμα από το 2008. Η ξηρασία είναι πιο έντονη στην κρίσιμη από πλευράς υδροφορίας λεκάνη του Ευήνου και έχει μεγάλη διάρκεια.
Η κλιματική αλλαγή έχει εντείνει τους ρυθμούς μείωσης αποθεμάτων νερού. Μέχρι το 2021 τα αποθέματα στους ταμιευτήρες ήταν σταθερά, στο 1,1 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Από το 2022 όμως άρχισε η μείωση που αγγίζει τα 250 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ανά έτος.
Τα στοιχεία είναι ανησυχητικά: μείωση των βροχοπτώσεων κατά 25%, αύξηση της ετήσιας εξάτμισης κατά 15% και αύξηση της κατανάλωσης κατά 6%. Η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει, μετά την Κύπρο, το υψηλότερο υδατικό στρες στη νότια Ευρώπη – το ποσοστό του διαθέσιμου νερού που απαιτείται για να καλυφθεί η ζήτηση φτάνει το 70%.
Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι διανύουμε μια περίοδο έμμονης ξηρασίας, συγκρίσιμης με την ξηρασία της περιόδου 1988-1994, αν και όχι εξίσου ακραίας.
Τι αλλάζει στην πράξη
Η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης λειψυδρίας σημαίνει ότι το ΥΠΕΝ, με τη γνωμοδότηση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, αναγνωρίζει την επείγουσα ανάγκη για διαχείριση των υδατικών πόρων. Δίνεται προτεραιότητα στην υλοποίηση κρίσιμων έργων υποδομής όπως ταμιευτήρες, δίκτυα και ενίσχυση αποθεμάτων.
Η ενεργοποίηση του άρθρου 55 του νόμου 5215/25 σημαίνει ότι η διαδικασία ωρίμανσης των μεγάλων έργων γίνεται μέσω της Μονάδας Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας του Υπερταμείου. Τα έργα μπαίνουν σε προτεραιότητα και σε διαδικασία επιτάχυνσης, τηρώντας όμως όλες τις διαδικασίες διαφάνειας και νομιμότητας.
Ο κίνδυνος λειψυδρίας σε χρονικό ορίζοντα έτους, αλλά και για τα επόμενα 2-5 χρόνια, είναι ορατός και δικαιολογεί επαγρύπνηση και επίσπευση δράσεων θωράκισης του υδροσυστήματος – όχι όμως πανικό.
