Όλοι το έχουμε νιώσει. Βλέπουμε μια σκηνή σε ταινία όπου ο πρωταγωνιστής παίρνει ένα χτύπημα και αυτόματα σφιγγόμαστε, στραβώνουμε το πρόσωπο ή ακόμα φέρνουμε το χέρι στο σημείο που «χτύπησε». Δεν ματώνουμε, δεν πονάμε πραγματικά, όμως το σώμα μας αντιδρά σαν να συμβαίνει σε εμάς.
Αυτό το παράξενο φαινόμενο που μέχρι πρόσφατα προβλημάτιζε τους επιστήμονες, αρχίζει τώρα να εξηγείται μέσα από τη λειτουργία του εγκεφάλου μας. Νέα έρευνα διεθνών πανεπιστημίων δείχνει ότι όταν βλέπουμε κάποιον να πονάει, ο εγκέφαλός μας ενεργοποιεί χάρτες αφής και προσομοιώνει το άγγιγμα.
Πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος όταν βλέπουμε πόνο
Οι ερευνητές κατέγραψαν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου ανθρώπων που παρακολουθούσαν ταινίες με σκηνές τραυματισμού ή σωματικής επαφής. Τα αποτελέσματα ήταν εκπληκτικά. Οι εγκεφαλικές περιοχές που σχετίζονται με την αφή ενεργοποιούνταν με τρόπο που αντιστοιχούσε ακριβώς στα μέρη του σώματος όπου κατευθυνόταν το βλέμμα.
Αν ένα χτύπημα φαινόταν στο πόδι, «αντιδρούσε» το ίδιο σημείο στον εγκέφαλο. Αν το χτύπημα ήταν στο πρόσωπο, τότε ενεργοποιούνταν οι αισθητηριακές ζώνες του προσώπου. Περιοχές που θεωρούσαμε πως χειρίζονται μόνο την όραση αποδεικνύεται ότι φέρουν «σωματικούς» χάρτες.
Έτσι, ο εγκέφαλος μεταφράζει αυτό που βλέπουμε σε ένα είδος σωματικού αντίλαλου, σαν το σώμα να «θυμάται» τον δικό του πόνο.
Τι σημαίνει για την ιατρική
Η ανακάλυψη αυτή δεν έχει μόνο επιστημονικό ενδιαφέρον. Τα ευρήματα μπορεί να αποδειχθούν πολύτιμα για την κατανόηση νευρολογικών και αισθητηριακών διαταραχών, όπως ο αυτισμός.
Η σύνδεση όρασης και αφής δεν λειτουργεί μόνο με μια κατεύθυνση. Όταν κινούμαστε ή ψηλαφούμε στο σκοτάδι, το σώμα βοηθά τον εγκέφαλο να «δει» με την αφή. Οι αισθήσεις μας συνεργάζονται στενά, φτιάχνοντας μια ενιαία εικόνα του κόσμου.
Αν η ικανότητά μας να «συμμεριζόμαστε» τον πόνο του άλλου είναι διαφορετική σε κάποιους ανθρώπους, αυτή η έρευνα ίσως ανοίξει δρόμους για πιο εύκολους τρόπους διάγνωσης. Το μόνο που θα χρειάζεται, ίσως, θα είναι να παρακολουθήσουμε μια ταινία — κι ο εγκέφαλος να πει τα υπόλοιπα.
