Στα βάθη του βάλτου Ζαπάτα στην Κούβα, ο μεγαλύτερος άθικτος υγροβιότοπος της Καραϊβικής, εξελίσσεται ένας αγώνας επιβίωσης. Το μαντζουάρι, το κουβανικό λεπιδοστεϊδές που έζησε στη Γη για 150 εκατομμύρια χρόνια, βρίσκεται τώρα στα πρόθυρα της εξαφάνισης.
«Είναι ένα κόσμημα ανάμεσα στα κουβανικά ψάρια», εξηγεί ο βιολόγος Αντρές Ουρτάδο, ενώ προσπαθεί να αποκρούσει τα σμήνη των κουνουπιών που τον περιβάλλουν. Το μακρύ και λεπτό αυτό ψάρι, με το χαρακτηριστικό ρύγχος γεμάτο αιχμηρά δόντια, έχει καταταγεί ως «σοβαρά απειλούμενο» από το 2020 στην κόκκινη λίστα της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης.
Οι απειλές που το οδηγούν στην εξαφάνιση
Τρεις βασικοί παράγοντες έχουν φέρει το μαντζουάρι σε αυτή τη δύσκολη θέση. Η εμπορική εκμετάλλευση, η απώλεια των φυσικών του οικοτόπων και κυρίως η εισαγωγή του αφρικανικού γατόψαρου το 1999. Αυτό το αδηφάγο χωροκατακτητικό είδος έχει καταστρέψει σημαντικό τμήμα του κάποτε παρθένου βάλτου.
Η ομάδα του Ουρτάδο δεν παραδίδεται. Σε ένα εκκολαπτήριο κοντά στο βάλτο, οι επιστήμονες έχουν αναπτύξει μια καινοτόμο μέθοδο αναπαραγωγής των ψαριών. Εκτρέφουν τα μικρά μαντζουάρια και στη συνέχεια τα απελευθερώνουν στην άγρια φύση για να ενισχύσουν τον ασθενή πληθυσμό.
Δύσκολη αποστολή με ελπιδοφόρα σημάδια
Η δουλειά δεν είναι εύκολη. Τα ψάρια έχουν το μέγεθος ενός μικρού μολυβιού, είναι σκούρα και καμουφλαρισμένα. Κρύβονται στο πυκνό μαγκρόβιο δάσος και εξαφανίζονται γρήγορα μόλις απελευθερωθούν, καθιστώντας την αξιολόγηση της προόδου σχεδόν αδύνατη.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν ενθαρρυντικές ενδείξεις. «Οι ντόπιοι ψαράδες μας λένε ότι το μαντζουάρι είναι εδώ», δηλώνει ο Εντουάρντο Αμπρέου, Διευθυντής στο Εθνικό Πάρκο Σιέναγκα ντε Ζαπάτα. «Ίσως να μην είναι τόσο άφθονα όσο στο παρελθόν, αλλά υπάρχει ένας εδραιωμένος πληθυσμός».
Η μάχη για τη διάσωση αυτού του προϊστορικού “κοσμήματος” συνεχίζεται στους απομονωμένους βάλτους της Κούβας, όπου κάθε μικρό ψάρι που επιβιώνει αποτελεί μια νίκη ενάντια στον χρόνο.
