Στα πυκνά τροπικά δάση της Κεντρικής και Δυτικής Αφρικής κρύβεται ένα από τα πιο άγνωστα άγρια ζώα του πλανήτη. Η αφρικανική χρυσή αιλουροειδής, γνωστή και ως «κρυπτική γάτα», παραμένει ένα μυστήριο ακόμη και για τους επιστήμονες. Διπλάσια σε μέγεθος από μια κοινή γάτα, αυτός ο μοναχικός κυνηγός είναι τόσο σπάνιος που οι ερευνητές δυσκολεύονται να καταγράψουν με ακρίβεια τον πληθυσμό του.
Ο Μουέζι Μουγκέρουα, συντηρητικός βιολόγος με 16 χρόνια εμπειρίας, θυμάται την πρώτη φορά που αντίκρισε το ζώο σε ασπρόμαυρες εικόνες από κάμερα παγίδα στο εθνικό πάρκο της Ουγκάντας. Αν και οι επιστήμονες το γνώριζαν ελάχιστα, οι τοπικές κοινότητες το αποκαλούσαν «Embaka» και το συναντούσαν συχνά παγιδευμένο κατά λάθος σε θηλιές που στήνονταν για άλλα θηράματα.
Η τεχνητή νοημοσύνη έρχεται να βοηθήσει
Η εμπειρία αυτή ώθησε τον Μουγκέρουα να ιδρύσει το 2019 τη Συμμαχία Διατήρησης της Αφρικανικής Χρυσής Αιλουροειδούς, που συγκεντρώνει 46 επιστήμονες από 19 αφρικανικές χώρες. Με τη στήριξη της National Geographic Society, ξεκίνησαν τη μεγαλύτερη εκστρατεία παρακολούθησης του είδους, τοποθετώντας δεκάδες κάμερες παγίδες σε περιοχές όπου εκτιμάται ότι ζει η γάτα.
Η ανάλυση των χιλιάδων φωτογραφιών ήταν εξαιρετικά δύσκολη, μέχρι που η συνεργασία με τον οργανισμό Panthera εισήγαγε την τεχνητή νοημοσύνη στην έρευνα. Μέσω αλγορίθμων που αναγνωρίζουν τα μοναδικά μοτίβα της γούνας κάθε ζώου, οι επιστήμονες κατάφεραν να απομονώσουν πολύτιμα δεδομένα. Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν μικρούς πληθυσμούς ακόμη και σε προστατευόμενες περιοχές – περίπου 16 γάτες ανά 100 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Η δράση των κοινοτήτων κατά της λαθροθηρίας
Μια από τις μεγαλύτερες απειλές για το είδος είναι η παγίδευση σε θηλιές που στήνονται για άλλα ζώα. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ο Μουγκέρουα δημιούργησε το πρόγραμμα «Embaka» – το πρώτο αντικατασκοπευτικό δίκτυο κατά της λαθροθηρίας που βασίζεται στη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων. Μέσα από συνεργασία με περισσότερες από 8.000 οικογένειες, το πρόγραμμα προσφέρει κίνητρα όπως ιατρική φροντίδα και υποστήριξη στην κτηνοτροφία.
