Η 17η Νοεμβρίου 1975 σημάδεψε μια καμπή στη μεταπολιτευτική ιστορία. Για πρώτη φορά, στην κεφαλή της επετειακής πορείας βρέθηκε η αιματοβαμμένη σημαία της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, την οποία κρατούσαν στελέχη της Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης Ελλάδος.
Δύο χρόνια μετά την πτώση της χούντας, η ΕΦΕΕ είχε ήδη ανασυσταθεί θεσμικά. Τον Μάιο του 1975 εκλέχθηκε το πρώτο Κεντρικό Συμβούλιο με πρόεδρο τον Γιώργο Σταματάκη από την ΚΝΕ. Η οργάνωση της επετειακής πορείας αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη δοκιμασία για τη νεοσύστατη ηγεσία.
Μια πορεία-ορόσημο
Η πορεία του 1975 διέφερε από την προηγούμενη χρονιά. Το 1974 οι εκδηλώσεις είχαν μετατεθεί λόγω των εκλογών. Τώρα, για πρώτη φορά, η επέτειος γιορταζόταν ανήμερα.
Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των διαδηλωτών ποίκιλαν δραματικά. Ορισμένες εφημερίδες έκαναν λόγο για ένα εκατομμύριο συμμετέχοντες, ενώ η αμερικανική πρεσβεία υπολόγιζε περίπου 350.000. Παρά τις διαφορές, όλοι συμφωνούσαν ότι επρόκειτο για μια από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις της Μεταπολίτευσης.
Την ίδια ώρα που χιλιάδες πολίτες βάδιζαν προς την αμερικανική πρεσβεία, στη Βουλή διεξαγόταν ειδική συνεδρίαση για την επέτειος. Η διαδήλωση είχε εντυπωσιακή οργάνωση – εκτεταμένα δίκτυα περιφρούρησης εξασφάλιζαν την ομαλή κίνηση των διαδηλωτών.
Η συμβολική δύναμη της σημαίας
Το ξεχωριστό στοιχείο της πορείας ήταν η ματωμένη σημαία του Πολυτεχνείου στην κεφαλή. Δεν επρόκειτο για απλή συμβολική κίνηση, αλλά για τη διαμόρφωση μιας ιστορικής γενεαλογίας του φοιτητικού κινήματος.
Οι φοιτητικές νεολαίες – ΚΝΕ, Νεολαία ΠΑΣΟΚ, “Ρήγας Φεραίος” και η εξωκοινοβουλευτική Αριστερά – πρωτοστάτησαν με σημαίες, πανό και έντονα συνθήματα. Η ομοιογένεια των σχηματισμών τους κατέστησε το κέντρο βάρους της κινητοποίησης.
Η επιτυχημένη διοργάνωση επιβεβαίωσε τον ρόλο της νεολαίας στη νέα δημοκρατική πραγματικότητα. Η ΕΦΕΕ απέδειξε ότι μπορεί να οργανώσει μαζικές, ειρηνικές κινητοποιήσεις, καθιερώνοντας έναν θεσμό που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
