Ρώσοι ερευνητές πέτυχαν κάτι που μοιάζει με επιστημονική φαντασία. Κατάφεραν να επαναφέρουν στη ζωή μικροσκοπικούς οργανισμούς που ήταν παγωμένοι για 24.000 χρόνια στον μόνιμο παγετό της Σιβηρίας. Οι οργανισμοί αυτοί, γνωστοί ως bdelloid rotifers, είναι μικροσκοπικά ζώα με χαρακτηριστικό κυκλικό στόμα περιτριγυρισμένο από λεπτές τρίχες.
Παρότι κάποια μέσα τους αποκάλεσαν «ζόμπι σκουλήκια», οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι δεν υπάρχει καμία απειλή για τον άνθρωπο. Οι bdelloid rotifers ανήκουν στους extremophiles – οργανισμούς που επιβιώνουν σε ακραίες συνθήκες, από παγωμένα περιβάλλοντα έως πλήρη έλλειψη νερού.
Πώς «ξύπνησαν» οι αρχαίοι οργανισμοί
Οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα εδάφους από βάθος 3,5 μέτρων σε περιοχή της Σιβηρίας που παραμένει παγωμένη από την εποχή του Πλειστόκαινου. Με ήπια απόψυξη και ειδικό θρεπτικό μέσο, οι οργανισμοί άρχισαν να κινούνται και να αναπαράγονται φυσιολογικά. Μάλιστα, πολλαπλασιάζονται με αγενή αναπαραγωγή, δημιουργώντας πιστά γενετικά αντίγραφα του εαυτού τους.
Το κλειδί της ανθεκτικότητάς τους είναι η κρυπτοβίωση – μια σπάνια κατάσταση όπου ο μεταβολισμός σχεδόν σταματά και τα κύτταρα προστατεύονται από ειδικές πρωτεΐνες. Έτσι ο οργανισμός «παγώνει τον χρόνο» έως ότου οι συνθήκες βελτιωθούν. Δεν είναι τυχαίος λήθαργος, αλλά προγραμματισμένη διαδικασία επιβίωσης.
Τι σημαίνει για την επιστήμη
Η ανακάλυψη εντάσσεται στην κρυοβιολογία, που μελετά τη ζωή σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες. Αν και η εφαρμογή παρόμοιων τεχνικών σε ανθρώπους παραμένει φαντασία, τα ευρήματα μπορούν να οδηγήσουν σε πρακτικές εφαρμογές. Ανθεκτικότερες καλλιέργειες, νέες μέθοδοι αποθήκευσης τροφίμων ή γεωργικές εφαρμογές σε ακραία περιβάλλοντα είναι μερικές από τις δυνατότητες.
Οι bdelloid rotifers προστίθενται σε μια εντυπωσιακή λίστα οργανισμών που «επέστρεψαν» από τη βαθιά κατάψυξη, μαζί με βρύα και μικροσκοπικά σκουλήκια. Προς το παρόν συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται στο εργαστήριο, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο για την επιστήμη.
