Σε αδιέξοδο κατέληξαν οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό ταμείο άμυνας SAFE, δύο ημέρες πριν από την καταληκτική προθεσμία. Η απόφαση του Λονδίνου να διακόψει τις συνομιλίες αποτελεί σοβαρό πλήγμα στη στρατηγική του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ για επανεκκίνηση των σχέσεων με την ΕΕ μετά το Brexit.
Τον Μάιο, ο Στάρμερ είχε χαρακτηρίσει τη συμφωνία για έναρξη διαπραγματεύσεων ως “νέα εποχή” στις σχέσεις Βρετανίας-ΕΕ. Η προοπτική ένταξης στο ταμείο των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ θεωρούνταν βασικός πυλώνας της νέας προσέγγισης, που στόχευε στην ενίσχυση τόσο της ευρωπαϊκής άμυνας όσο και της βρετανικής αμυντικής βιομηχανίας.
Οι όροι που δεν έκλεισαν
Η κύρια διαφορά εντοπίστηκε στους όρους συμμετοχής που έθετε η ΕΕ. Το πρόγραμμα SAFE απαιτεί τα συμβόλαια προμηθειών να εξασφαλίζουν ότι όχι περισσότερο από το 35% του κόστους των εξαρτημάτων προέρχεται από χώρες εκτός ΕΕ. Οι διαπραγματευτές συζήτησαν το ενδεχόμενο να περιοριστεί η βρετανική συμμετοχή στο 50%, αλλά η Βρετανία απέρριψε τις απαιτήσεις της ΕΕ να συνεισφέρει δισεκατομμύρια ευρώ για την πρόσβαση.
“Οι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν με καλή πίστη, αλλά η θέση μας ήταν πάντα σαφής: θα υπογράψουμε μόνο συμφωνίες που υπηρετούν το εθνικό συμφέρον και παρέχουν αξία για τα χρήματα που επενδύονται”, δήλωσε ο Νικ Τόμας-Σάιμοντς, υπουργός Βρετανικών Σχέσεων με την ΕΕ.
Η στάση της ΕΕ
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρνήθηκε να σχολιάσει το αποτέλεσμα των συνομιλιών, περιορίστηκε όμως να επισημάνει ότι ήταν εντατικές και διεξήχθησαν “με εποικοδομητικό τρόπο και με καλή πίστη”.
Η ΕΕ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής συνεργασίας, με τον εκπρόσωπο να υπενθυμίζει ότι το SAFE είναι σχεδιασμένο να παραμένει ανοιχτό. Η Βρετανία θα μπορεί να συμμετέχει σε προγράμματα έως το όριο του 35%, ενώ παραμένει “πλήρως δεσμευμένη στην υλοποίηση της φιλόδοξης σχέσης ασφάλειας και άμυνας ΗΒ-ΕΕ”.
Η αποτυχία των διαπραγματεύσεων έρχεται σε δύσκολη στιγμή για τον Στάρμερ, που προσπαθεί να διαφοροποιηθεί από τις τεταμένες σχέσεις των προηγούμενων συντηρητικών κυβερνήσεων με την ΕΕ. Ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στον συντονισμό της ευρωπαϊκής στήριξης προς την Ουκρανία, γεγονός που καθιστά την αποτυχία στο SAFE ακόμη πιο ενοχλητική.
Παρά το αρχικό αδιέξοδο, και οι δύο πλευρές φαίνεται να διατηρούν ανοιχτούς διαύλους για μελλοντικές συζητήσεις, καθώς οι ανάγκες ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας παραμένουν επιτακτικές.
