Το «θα είμαι εκεί σε πέντε λεπτά» που γίνεται δεκαπέντε δεν είναι απλώς κακή συνήθεια. Η επιστήμη δείχνει ότι πίσω από τη χρόνια καθυστέρηση κρύβονται συγκεκριμένοι ψυχολογικοί μηχανισμοί και χαρακτηριστικά προσωπικότητας.
Οι ερευνητές μελετούν το φαινόμενο εδώ και δεκαετίες. Μια μελέτη του 2003 στο περιοδικό Human Performance δεν βρήκε άμεση σύνδεση με κάποιο μεμονωμένο χαρακτηριστικό. Όμως νεότερες έρευνες αποκαλύπτουν πιο σύνθετη εικόνα που περιλαμβάνει ψυχολογικές τάσεις, εσωτερικά «ρολόγια» και βιολογικές διαφορές.
Ο Τζεφ Κόντε από το Πανεπιστήμιο San Diego State, κορυφαίος ερευνητής στο θέμα, εξηγεί ότι υπάρχουν ατομικές διαφορές στην προσωπικότητα που σχετίζονται με τη χρόνια καθυστέρηση. Η ψυχολόγος Πολίν Γουόλιν το θέτει απλά: «Όταν συμφωνείς να είσαι κάπου σε συγκεκριμένη ώρα, συνάπτεις ένα συμβόλαιο».
Το σφάλμα του προγραμματισμού
Οι ψυχολόγοι Ντάνιελ Κάνεμαν και Άμος Τβέρσκι εντόπισαν τη δεκαετία του ’70 το «σφάλμα του προγραμματισμού» – την τάση να υποτιμούμε τον χρόνο που χρειάζεται μια εργασία, ακόμη κι αν την έχουμε κάνει πολλές φορές.
«Ουσιαστικά είναι η πεποίθηση ότι το σχέδιό σου θα εξελιχθεί τέλεια», λέει ο Άλεν Μπλούεντορν από το Πανεπιστήμιο του Μιζούρι. Όταν υποτιμούμε τη διάρκεια, ξεκινάμε αργότερα και φτάνουμε με καθυστέρηση. Η λύση; Διπλασιασμός του εκτιμώμενου χρόνου.
Προσωπικότητα και πολυδιεργασία
Η χαμηλή ευσυνειδησία συνδέεται άμεσα με καθυστερήσεις. Όσοι έχουν υψηλή ευσυνειδησία αναπτύσσουν φυσικά συνήθειες που οδηγούν σε έγκαιρη άφιξη, εξηγεί η Ντόουνα Μπάλαρντ από το Πανεπιστήμιο του Τέξας.
Επίσης, η πολυχρονικότητα – η προτίμηση στη διαχείριση πολλών εργασιών ταυτόχρονα – αποδεικνύεται εχθρός της ακρίβειας. Έρευνες δείχνουν ότι άτομα με υψηλή πολυχρονικότητα φτάνουν κατά μέσο όρο έως 15 λεπτά αργότερα από εκείνα που ακολουθούν πιο γραμμικό τρόπο εργασίας.
Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών είναι το πρώτο βήμα για την αλλαγή. Η ακρίβεια δεν είναι απλώς ευγένεια – είναι η κοινωνική «κόλλα» που διατηρεί τις σχέσεις και τη λειτουργία των συστημάτων.
