Αστρονόμοι από το Πανεπιστήμιο της Χαβάης έκαναν μια εκπληκτική ανακάλυψη που αναστατώνει όσα γνωρίζαμε για τα άστρα. Ένας κόκκινος γίγαντας που περιφέρεται γύρω από μια μαύρη τρύπα στο σύστημα Gaia BH2 φαίνεται να παραβιάζει τους βασικούς κανόνες της αστρικής εξέλιξης.
Χρησιμοποιώντας το διαστημικό τηλεσκόπιο TESS της NASA, οι επιστήμονες εντόπισαν λεπτές δονήσεις στο φως του άστρου, όπως ακριβώς συμβαίνει με τους σεισμούς στη Γη. Αυτοί οι «αστροσεισμοί» αποκάλυψαν ένα βίαιο παρελθόν που πιθανότατα περιλαμβάνει σύγκρουση και συγχώνευση με άλλο άστρο.
Χημική σύσταση που δεν βγάζει νόημα
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορά τη χημική σύσταση του γίγαντα. Το άστρο είναι πλούσιο σε άλφα στοιχεία, κάτι που συνήθως βρίσκουμε σε πολύ παλιά άστρα. Όμως η ανάλυση των δονήσεων έδειξε ότι είναι μόλις 5 δισεκατομμυρίων ετών – πολύ νέο για να έχει τέτοια αρχαία χαρακτηριστικά.
Αυτή η αντίφαση υποδηλώνει ότι το άστρο δεν εξελίχθηκε φυσιολογικά. Πιθανότατα απέκτησε επιπλέον μάζα από έναν αστρικό σύντροφο, είτε μέσω συγχώνευσης είτε απορροφώντας υλικό όταν σχηματίστηκε η μαύρη τρύπα.
Περιστρέφεται πολύ γρήγορα
Επίγειες παρατηρήσεις έδειξαν ότι το άστρο περιστρέφεται μία φορά κάθε 398 ημέρες – ρυθμός πολύ γρηγορότερος από τον αναμενόμενο για έναν κόκκινο γίγαντα. Η ταχύτητα αυτή δεν μπορεί να εξηγηθεί από τις συνθήκες γέννησής του.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το άστρο «επιταχύνθηκε» από παλιότερες ισχυρές παλιρροϊκές αλληλεπιδράσεις με τον συνοδό του, ενισχύοντας το σενάριο μιας χαοτικής ιστορίας.
Το σύστημα Gaia BH2 περιέχει μια ανενεργή μαύρη τρύπα που δεν εκπέμπει ακτίνες Χ. Η ανακάλυψή του έγινε χάρη στις ακριβείς μετρήσεις της αποστολής Gaia της ESA, που παρακολουθεί τις κινήσεις των άστρων.
Μελλοντικές παρατηρήσεις από το TESS θα επιτρέψουν στους επιστήμονες να επιβεβαιώσουν αν όντως προέκυψε από αστρική συγχώνευση και να κατανοήσουν καλύτερα πώς σχηματίζονται τέτοια «ήσυχα» συστήματα με μαύρες τρύπες.
