Η ανθρώπινη συνείδηση δεν ήταν ένα τυχαίο ατύχημα της φύσης, αλλά σχεδόν αναπόφευκτο αποτέλεσμα της εξέλιξης. Αυτό υποστηρίζει ο νευροεπιστήμονας Nikolay Kukushkin από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, ο οποίος παρουσιάζει μια νέα θεωρία για την προέλευση της ανθρώπινης νοημοσύνης.
Στο νέο του βιβλίο “One Hand Clapping: Unraveling the Mystery of the Human Mind”, ο Kukushkin χαρτογραφεί την εξελικτική πορεία της συνείδησης από τα πρώτα μόρια DNA μέχρι τον σύγχρονο άνθρωπο. Η κεντρική του ιδέα είναι ότι η συνείδηση προκύπτει σταδιακά μέσα από πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις κυττάρων και χημικών διεργασιών, χωρίς να είναι κάποιο “μυστικό συστατικό” πέρα από τη βιολογία.
Ο ερευνητής μελετά τη μνήμη και τη συμπεριφορά τόσο σε ανθρώπινα κύτταρα νεφρών όσο και σε απλούς οργανισμούς όπως οι θαλάσσιοι γυμνοσάλιαγκες. Θεωρεί ότι οι ρίζες της συνείδησης βρίσκονται βαθιά στη βιοχημεία της ζωής.
Δύο προσεγγίσεις για τη συνείδηση
Ο Kukushkin ορίζει τη συνείδηση με δύο τρόπους. “Από πάνω προς τα κάτω” ως την εμπειρία της πρώτης προσωπικής προοπτικής – το “εγώ” που αντιλαμβάνεται τον κόσμο. “Από κάτω προς τα πάνω” ως ένα φυσικό φαινόμενο που χτίζεται σταδιακά μέσω της εξέλιξης των βιολογικών συστημάτων.
“Η συνείδηση είναι η πρωτοπρόσωπη εμπειρία, το γεγονός ότι η δική μου αίσθηση του κόσμου διαφέρει από το να παρατηρώ τη ζωή κάποιου άλλου”, εξηγεί ο νευροεπιστήμονας.
Γιατί η συνείδηση ήταν αναπόφευκτη
Η θεωρία βασίζεται στην ιδέα ότι η ζωή από την πρώτη της εμφάνιση είχε τάση προς αυξανόμενη πολυπλοκότητα. Εφόσον η εξέλιξη επαναλαμβάνει μοτίβα και αξιοποιεί ό,τι λειτουργεί, η συνείδηση ως εξαιρετικά αποτελεσματική μορφή επεξεργασίας πληροφοριών ήταν προβλέψιμη.
Ο Kukushkin αυτοχαρακτηρίζεται “μοριακός φιλόσοφος” και επιχειρεί να ενώσει επιστήμη και φιλοσοφία. Για εκείνον, οι νοητικές διεργασίες δεν είναι κάτι μαγικό, αλλά αποτέλεσμα αλληλεπιδράσεων που μπορούν να αναλυθούν. Προτείνει ότι η απάντηση για τη συνείδηση βρίσκεται ήδη στη βιολογία που γνωρίζουμε – αρκεί να μάθουμε να τη “διαβάζουμε” από την αρχή.
