Εντονη διπλωματική κινητικότητα σημειώθηκε τις τελευταίες ημέρες στη Γενεύη, όπου συναντήθηκαν ουκρανοί, αμερικανοί και ευρωπαίοι αξιωματούχοι για να συζητήσουν το αμερικανικό σχέδιο τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία. Η Ευρώπη, που αρχικά αιφνιδιάστηκε από την πρόταση των 28 σημείων του Ντόναλντ Τραμπ, προσπάθησε μέσα σε λίγα 24ωρα να καταρτίσει το δικό της σχέδιο με γνώμονα τη διασφάλιση των ευρωπαϊκών συμφερόντων.
Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αντιπρότασης που ανασκευάζει σημείο προς σημείο το αμερικανικό σχέδιο. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιχειρούν έτσι να εξασφαλίσουν εγγυήσεις ασφαλείας όχι μόνο για την Ουκρανία αλλά και για την ίδια την Ευρώπη από τη ρωσική επιθετικότητα.
Οι βασικές αντιρρήσεις της Ευρώπης
Η ευρωπαϊκή αντιπρόταση καταρτίστηκε από εκπροσώπους της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας και χρησιμοποίησε ως βάση την αμερικανική πρόταση, αλλά με σημαντικές τροποποιήσεις. Ένα από τα κυριότερα σημεία διαφοράς αφορά τα εδαφικά ζητήματα. Η Ευρώπη απορρίπτει το ενδεχόμενο παραχώρησης ουκρανικών εδαφών που δεν βρίσκονται αυτή τη στιγμή υπό ρωσική κατοχή.
Το ευρωπαϊκό σχέδιο ορίζει ότι οι διαπραγματεύσεις για ανταλλαγή εδαφών θα πρέπει να ξεκινήσουν από την τρέχουσα στρατιωτική γραμμή επαφής, αντί να «χαρίζει» εκ προοιμίου στη Μόσχα περιοχές που τώρα κατέχουν οι Ουκρανοί, όπως προέβλεπε η αμερικανική εκδοχή.
Σημαντική διαφοροποίηση υπάρχει και στο θέμα των στρατιωτικών δυνάμεων. Η Ουκρανία θα πρέπει να διατηρήσει 800.000 στρατιώτες σε καιρό ειρήνης, κατά 200.000 περισσότερους από όσους προβλέπει το αμερικανικό σχέδιο. Επιπλέον, οι εγγυήσεις ασφαλείας που η Ουκρανία θα λάβει από τις Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να είναι αντίστοιχες με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Η διαμάχη για τα ρωσικά κεφάλαια
Ιδιαίτερα οξύ είναι το θέμα των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Το αμερικανικό σχέδιο προέβλεπε ότι 100 δισεκατομμύρια δολάρια από τα ρωσικά κεφάλαια θα επενδυθούν σε μια υπό τις ΗΠΑ προσπάθεια ανοικοδόμησης της Ουκρανίας, με τις ΗΠΑ να λαμβάνουν το 50% των κερδών από το εγχείρημα. Παράλληλα, η ΕΕ θα συνεισέφερε επιπλέον 100 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ωστόσο, η ατμόσφαιρα επιβαρύνθηκε όταν ο Τραμπ επανέφερε την επικριτική του στάση, γράφοντας στην πλατφόρμα Truth Social ότι η ουκρανική «ηγεσία» εξέφρασε μηδενική ευγνωμοσύνη για τις προσπάθειές τους και η Ευρώπη συνεχίζει να αγοράζει πετρέλαιο από τη Ρωσία. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι έβαλε εισαγωγικά στη λέξη «ηγεσία», υπονομεύοντας για άλλη μια φορά τον Ζελένσκι.
Ο ουκρανός πρόεδρος απάντησε διπλωματικά, δηλώνοντας ότι είναι «προσωπικά» ευγνώμων απέναντι στον Τραμπ και ότι η Ουκρανία είναι ευγνώμων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη βοήθεια που έχει σώσει ουκρανικές ζωές.
Επόμενα βήματα
Η επίσημη αντιπροσωπεία της Ουκρανίας επέστρεψε από τη Γενεύη στο Κίεβο, με τον Ζελένσκι να αναμένει πλήρη ενημέρωση για την πρόοδο των συνομιλιών. Ο ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι το Κίεβο θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τους εταίρους του για να βρεθεί συμβιβαστική λύση με την οποία η Ουκρανία θα ενισχύεται και δεν θα αποδυναμώνεται.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έκαναν λόγο για ουσιαστική πρόοδο, τονίζοντας ότι έχει δημιουργηθεί μια σταθερή βάση για την προώθηση των ειρηνευτικών συνομιλιών. Επεσήμαναν όμως ότι τα ζητήματα που αφορούν άμεσα την ΕΕ, όπως οι κυρώσεις και τα ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, απαιτούν την πλήρη συμμετοχή της Ένωσης.
Ο Τραμπ από την πλευρά του έγραψε χαρακτηριστικά ότι «κάτι καλό μπορεί να συμβαίνει» όσον αφορά τις συνομιλίες στη Γενεύη. Οι ομάδες εργασίας θα συνεχίσουν να συζητούν, ενώ παραμένει το ερώτημα αν οι Ρώσοι θα δεχθούν τελικά οποιοδήποτε σχέδιο προκύψει από αυτές τις διαπραγματεύσεις.
