Πυρετώδεις διαβουλεύσεις ξεκίνησαν την Κυριακή στη Γενεύη μεταξύ Αμερικανών, Ουκρανών και Ευρωπαίων αξιωματούχων για το μέλλον της Ουκρανίας. Στο επίκεντρο βρίσκεται το αμερικανικό σχέδιο των 28 σημείων που παρουσίασε ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και η ευρωπαϊκή αντιπρόταση που προβλέπει την επιστροφή της Ρωσίας στην G8.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εξέφρασε έντονη αισιοδοξία για την πορεία των συνομιλιών. “Έχουμε κάνει τεράστια πρόοδο”, δήλωσε στους δημοσιογράφους, προσθέτοντας ότι “σήμερα είμαστε πολύ πιο μπροστά από όπου ήμασταν το πρωί”. Παρόλα αυτά, απέφυγε να δεσμευτεί για την προθεσμία της Πέμπτης που έχει θέσει ο Τραμπ.
Η ατμόσφαιρα ωστόσο δεν ήταν πάντα τόσο θετική. Νωρίτερα, ο Τραμπ είχε εκφράσει δυσαρέσκεια για τη στάση της Ουκρανίας, αναφέροντας ότι η ουκρανική ηγεσία έχει επιδείξει “μηδενική ευγνωμοσύνη” για την αμερικανική βοήθεια. Αυτό ανάγκασε τον Ζελένσκι να επαναλάβει δημοσίως τη στήριξή του προς τον Αμερικανό πρόεδρο.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική αλλάζει τα δεδομένα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έμεινε παθητική θεατής των εξελίξεων. Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία συνέταξαν μια αντιπρόταση που εξετάζει λέξη προς λέξη το αμερικανικό σχέδιο, προτείνοντας ουσιαστικές αλλαγές. Το ευρωπαϊκό έγγραφο διαγράφει ολόκληρα σημεία του αρχικού σχεδίου και προσθέτει νέες διατάξεις.
Η πιο εντυπωσιακή πρόταση αφορά τη σταδιακή επανένταξη της Ρωσίας στην παγκόσμια οικονομία. Συγκεκριμένα, η ευρωπαϊκή αντιπρόταση προβλέπει ότι “η Ρωσία θα προσκληθεί να επανενταχθεί στην G8”. Αυτό αποτελεί δραματική αλλαγή, καθώς η Ρωσία είχε αποβληθεί από την ομάδα μετά την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είχε ήδη εκφράσει αντιρρήσεις για αυτή την εξέλιξη, σημειώνοντας ότι όλα τα μέλη της G7 πρέπει να εγκρίνουν μια τέτοια πρωτοβουλία. Εκτίμησε μάλιστα ότι μόνο οι ΗΠΑ θέλουν προς το παρόν την επανένταξη της Ρωσίας.
Αλλαγές στο στρατιωτικό κομμάτι
Οι Ευρωπαίοι πρότειναν σημαντικές τροποποιήσεις και στα στρατιωτικά θέματα. Το ευρωπαϊκό σχέδιο αυξάνει το όριο του ουκρανικού στρατού σε 800.000 στρατιώτες σε καιρό ειρήνης, έναντι των 600.000 που προέβλεπε η αρχική αμερικανική πρόταση.
Παράλληλα, διαγράφουν εντελώς το σημείο που ανέφερε ότι “θα υπάρχει η προσδοκία ότι η Ρωσία δεν θα εισβάλει στους γείτονές της και το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί περαιτέρω”. Αντίθετα, προτείνουν να ξεκινήσει διάλογος μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ για την αντιμετώπιση όλων των ζητημάτων ασφαλείας.
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο αφορά τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια. Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει ότι ο σταθμός θα τεθεί εκ νέου σε λειτουργία υπό την εποπτεία του ΔΟΑΕ και η παραγόμενη ενέργεια θα κατανέμεται ισότιμα μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας σε αναλογία 50-50.
Εδαφικά ζητήματα και πολιτικές διαδικασίες
Στα εδαφικά θέματα, η ευρωπαϊκή αντιπρόταση υιοθετεί μια προσεκτική γραμμή. Προβλέπει ότι η Ουκρανία δεσμεύεται να μην ανακτήσει τα κατεχόμενα εδάφη με στρατιωτικά μέσα, ενώ οι διαπραγματεύσεις για ανταλλαγές εδαφών θα ξεκινήσουν από τη γραμμή κρούσης.
Σημαντική είναι επίσης η πρόβλεψη για τη διεξαγωγή εκλογών στην Ουκρανία. Το ευρωπαϊκό σχέδιο ορίζει ότι η Ουκρανία θα διεξαγάγει εκλογές “το συντομότερο δυνατόν μετά την υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας”.
Αισιοδοξία και επιφυλάξεις
Ο Ζελένσκι εμφανίστηκε μετριασμένα αισιόδοξος για τις εξελίξεις. “Υπάρχουν ενδείξεις πως η ομάδα του προέδρου Τραμπ μας ακούει”, δήλωσε στο βραδινό του διάγγελμα, ενώ επανέλαβε την ευγνωμοσύνη της Ουκρανίας προς τις ΗΠΑ.
Ο Αντρίι Γερμάκ, επικεφαλής της ουκρανικής αποστολής, χαρακτήρισε τη συνάντηση “πολύ παραγωγική” και εξέφρασε προσωπικές ευχαριστίες στον Τραμπ. Παρόλα αυτά, υπογράμμισε ότι στόχος είναι μια “δίκαιη και διαρκής ειρήνη”.
Η κατάσταση παραμένει ρευστή καθώς οι συνομιλίες συνεχίζονται. Ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν ανακοίνωσε ότι θα συνομιλήσει με τον Πούτιν και θα ενημερώσει Ευρωπαίους και Αμερικανούς για το αποτέλεσμα. Από την πλευρά του, ο Πούτιν έχει ήδη χαρακτηρίσει το αρχικό σχέδιο “βάση για επίλυση της σύγκρουσης”.
Η προθεσμία της Πέμπτης που έχει θέσει ο Τραμπ πλησιάζει ραγδαία, ενώ οι διαπραγματευτές εργάζονται πυρετωδώς για να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα ικανοποιεί όλες τις πλευρές. Το αποτέλεσμα των συνομιλιών της Γενεύης θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και τη νέα ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη.
