Ο Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε παράθυρο διαπραγματεύσεων για το ειρηνευτικό του σχέδιο στην Ουκρανία, δηλώνοντας το Σάββατο ότι η πρότασή του με τα 28 σημεία «δεν είναι η τελική του προσφορά». Η δήλωση αυτή έρχεται μετά την έντονη αντίδραση των Ευρωπαίων ηγετών, οι οποίοι χαρακτήρισαν το αμερικανικό σχέδιο ως παραχώρηση στον Πούτιν που αφήνει την Ουκρανία εκτεθειμένη σε νέες επιθέσεις.
«Θέλουμε να επιτύχουμε την ειρήνη. Προσπαθούμε να το τελειώσουμε. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, πρέπει να το τελειώσουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος στους δημοσιογράφους. Παράλληλα, όμως, διατήρησε την πίεση προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προειδοποιώντας ότι εάν δεν δεχθεί το σχέδιο μέχρι την Πέμπτη, τότε θα μπορεί να «συνεχίσει να πολεμά με όλη του την καρδιά» – χωρίς όμως την αμερικανική υποστήριξη.
Το σχέδιο που εξοργίζει την Ευρώπη
Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει δραστικές παραχωρήσεις από την πλευρά της Ουκρανίας. Συγκεκριμένα, η Ουκρανία θα παραδώσει τρεις ολόκληρες επαρχίες στη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας, ενώ ο ουκρανικός στρατός θα περιοριστεί από τα σημερινά 800.000-850.000 άτομα σε μόλις 600.000. Επιπλέον, η Ουκρανία δεν θα επιτρέπεται να φιλοξενήσει στρατεύματα του ΝΑΤΟ, ενώ τα ξένα μαχητικά αεροσκάφη θα μπορούν να σταθμεύουν μόνο στην Πολωνία.
Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης την επιστροφή της Ρωσίας στο G7, μετατρέποντάς το σε G8, καθώς και ένα πακέτο ανοικοδόμησης που περιλαμβάνει 100 δισεκατομμύρια δολάρια από τη Ρωσία, 100 δισεκατομμύρια από ευρωπαϊκά κράτη και μια κοινή αμερικανορωσική επενδυτική πρωτοβουλία.
Η απόφαση του Τραμπ να συμβουλευτεί τη Ρωσία αντί της Ουκρανίας κατά τη σύνταξη του σχεδίου εξόργισε τους Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι ένιωσαν προδομένοι όταν το σχέδιο έγινε γνωστό από τα μέσα ενημέρωσης.
Η αντίδραση των Ευρωπαίων συμμάχων
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, μαζί με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, επέκριναν το Σάββατο ορισμένα στοιχεία του σχεδίου. Ο Στάρμερ δήλωσε «ανήσυχος» για την ιδέα ενός στρατιωτικού ανώτατου ορίου, υποστηρίζοντας ότι ήταν «θεμελιώδες να μπορεί η Ουκρανία να αμυνθεί αν υπάρξει κατάπαυση του πυρός».
Η βρετανική κυβέρνηση ανησυχεί ότι, εάν η Ουκρανία αναγκαστεί να παραδώσει μέρος των ενόπλων δυνάμεών της, θα είναι ευάλωτη σε μια άλλη αιφνιδιαστική χειμερινή επίθεση από τη Ρωσία. Η μείωση του ουκρανικού στρατιωτικού προσωπικού θα διευκόλυνε τη Ρωσία να στοχεύσει τις κρίσιμες ενεργειακές υποδομές της χώρας κατά τους πιο κρύους μήνες του έτους.
Ο Μερτς δήλωσε ότι μίλησε με τον Τραμπ και του είπε ότι «ολόκληρη η ευρωπαϊκή ήπειρος» διακυβεύεται στις διαπραγματεύσεις, ενώ ο Μακρόν υποστήριξε ότι το ειρηνευτικό σχέδιο «πρέπει να επανεξεταστεί», καθώς θα μπορούσε να υπονομεύσει την κυριαρχία της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ.
Η δεινή θέση του Ζελένσκι
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου εκτιμούν ότι η Ουκρανία βρίσκεται στην πιο ασθενή πολιτικά στιγμή της από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Ανώτερος αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Οι Ουκρανοί θα πρέπει να αποδεχτούν τη συμφωνία, δεδομένης της αδυναμίας της τρέχουσας θέσης του Ζελένσκι».
Η προφανής επικείμενη πτώση του Ποκρόβσκ, ενός οδικού και σιδηροδρομικού κόμβου, θα έκανε τις βασικές πόλεις-φρουρές του Ντονμπάς, Κραματόρσκ και Σλοβιάνσκ, πιο ευάλωτες. Παράλληλα, ένα εκτεταμένο σκάνδαλο διαφθοράς που αγγίζει στενούς συνεργάτες του έχει βυθίσει την ουκρανική κυβέρνηση σε κρίση, ενώ η δυσαρέσκεια στην κοινωνία και η κόπωση μετά από τέσσερα χρόνια πολέμου ενισχύουν την πεποίθηση ότι δύσκολα θα αντισταθεί στην πίεση.
Σε εθνικό διάγγελμά του, ο Ζελένσκι περιέγραψε το δίλημμα που αντιμετωπίζει: «Ή τα δύσκολα 28 σημεία ή ένας εξαιρετικά σκληρός χειμώνας – ο πιο δύσκολος μέχρι τώρα – με πρόσθετους κινδύνους. Μια ζωή χωρίς ελευθερία, αξιοπρέπεια και δικαιοσύνη».
Κρίσιμες διαπραγματεύσεις στη Γενεύη
Την Κυριακή στη Γενεύη θα πραγματοποιηθεί κρίσιμη σύσκεψη με εκπροσώπους των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας και της Γαλλίας. Ο Τζόναθαν Πάουελ, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Στάρμερ, θα συναντηθεί με τον Μάρκο Ρούμπιο, υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, και τον Στιβ Γουίτκοφ, απεσταλμένο του Λευκού Οίκου.
Η Ευρώπη θα παρουσιάσει εναλλακτική πρόταση που δεν θα περιέχει τον όρο της μείωσης των ουκρανικών στρατευμάτων. Ωστόσο, δεν υπάρχει Ευρωπαίος ηγέτης που να επιθυμεί την ακύρωση βασικών σημείων της πρότασης Τραμπ, καθώς αν οι ΗΠΑ αποσυρθούν, η Ουκρανία θα καταρρεύσει και οι συνέπειες για την Ευρώπη θα είναι απροσδιόριστες.
Από την πλευρά του, ο Πούτιν δήλωσε την Παρασκευή ότι είναι διατεθειμένος να «δείξει ευελιξία», αλλά προειδοποίησε ότι αν το Κίεβο δεν θέλει να συζητήσει τις προτάσεις του Τραμπ, τότε «τα γεγονότα που έλαβαν χώρα στο Κουπιάνσκ θα επαναληφθούν αναπόφευκτα σε άλλους βασικούς τομείς του μετώπου».
Η επόμενη εβδομάδα θα είναι καθοριστική για το μέλλον της Ουκρανίας και τις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης στο ουκρανικό ζήτημα.
