Η διπλωματική ένταση ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Παρίσι κλιμακώθηκε το Σάββατο στο περιθώριο της Συνόδου G20 στη Νότια Αφρική, όταν ο Εμανουέλ Μακρόν επέκρινε ανοιχτά το αμερικανικό σχέδιο ειρήνης για την Ουκρανία. Ο Γάλλος πρόεδρος κατηγόρησε την κυβέρνηση Τραμπ ότι προχώρησε χωρίς να συμβουλευτεί τους Ευρωπαίους συμμάχους, παρότι το σχέδιο αφορά άμεσα ευρωπαϊκά συμφέροντα.
“Περιλαμβάνει ενδιαφέροντα στοιχεία αλλά δεν συζητήθηκε μαζί μας”, δήλωσε ο Μακρόν στους δημοσιογράφους. Η αντίδρασή του αποκαλύπτει τις βαθιές ρωγμές που δημιουργεί η αμερικανική προσέγγιση στη δυτική συμμαχία. Το σχέδιο των 28 σημείων που παρουσίασε η Ουάσινγκτον φαίνεται να προκαλεί περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει.
Ο Μακρόν θέτει κόκκινες γραμμές
Ο Γάλλος πρόεδρος ήταν ξεκάθαρος στις ενστάσεις του. “Το σχέδιο θίγει ζητήματα που ανήκουν άμεσα στην αρμοδιότητα της Ευρώπης”, τόνισε, αναφερόμενος συγκεκριμένα στα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται κυρίως σε ευρωπαϊκά χέρια. Αυτά τα κεφάλαια, αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, αποτελούν κρίσιμο στοιχείο για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Εξίσου σημαντικό είναι το θέμα της ευρωπαϊκής πορείας της Ουκρανίας. Η ένταξη του Κιέβου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των ευρωπαϊκών θεσμών και των μελών της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. “Τίποτα από αυτά δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς εμάς”, υπογράμμισε ο Μακρόν με νόημα.
Η γαλλική θέση αντικατοπτρίζει έναν ευρύτερο ευρωπαϊκό φόβο. Οι Βρυξέλλες ανησυχούν ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να κλείσει μια συμφωνία με τη Μόσχα πάνω από τα κεφάλια τους. Αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει θεμελιωδώς τη θέση της Ευρώπης στη μετα-πολεμική τάξη πραγμάτων.
Προειδοποιήσεις για εύθραυστη ειρήνη
Πέρα από τα διαδικαστικά προβλήματα, ο Μακρόν εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες για το περιεχόμενο του αμερικανικού σχεδίου. “Αν δεν υπάρξουν ισχυρές εγγυήσεις, οι Ρώσοι θα επιστρέψουν”, προειδοποίησε. Η γαλλική κυβέρνηση φοβάται ότι μια συμφωνία χωρίς αξιόπιστο μηχανισμό αποτροπής θα είναι καταδικασμένη από την αρχή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε την πεποίθησή του ότι ο πόλεμος δεν θα είχε ξεκινήσει υπό τη δική του προεδρία. “Αν ήμουν πρόεδρος, δεν θα είχε συμβεί ποτέ”, είπε χαρακτηριστικά. Όταν ρωτήθηκε τι θα γίνει αν ο Ζελένσκι απορρίψει τη συμφωνία, απάντησε ότι ο Ουκρανός πρόεδρος “μπορεί να συνεχίσει να παλεύει με όλη του την καρδιά”.
Διπλωματικός συντονισμός στη Γενεύη
Η ένταση ανάμεσα σε Παρίσι και Ουάσινγκτον θα τεθεί στο τεστ των επόμενων ημερών. Ο Μακρόν ανακοίνωσε τηλεδιάσκεψη των χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία το απόγευμα της Τρίτης, με στόχο τον συντονισμό των θέσεων των δυτικών πρωτευουσών.
Παράλληλα, στη Γενεύη θα πραγματοποιηθούν διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ουκρανούς, Ευρωπαίους και Αμερικανούς αξιωματούχους για την προώθηση μιας αναθεωρημένης εκδοχής του σχεδίου. Αυτές οι συνομιλίες θα δείξουν αν υπάρχει χώρος για συμβιβασμό ή αν οι διαφορές είναι ανεπίκλητες.
Για το Παρίσι, το διακύβευμα είναι διπλό: να αποτραπεί μια διαδικασία που θα εξελίσσεται αποκλειστικά ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Μόσχα, και να προστατευθεί η αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμείνει παρατηρητής σε μια διαδικασία που θα καθορίσει το μέλλον της για τις επόμενες δεκαετίες.
