Η Ουάσινγκτον έβαλε ημερομηνία λήξης στον πόλεμο της Ουκρανίας. Μέχρι τις 27 Νοεμβρίου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πρέπει να έχει απαντήσει στο σχέδιο των 28 σημείων που του παρέδωσε ο Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Το έγγραφο, που διαρρέει στη δημοσιότητα, αποτελεί ένα αμφιλεγόμενο κείμενο που φαίνεται να ικανοποιεί σε μεγάλο βαθμό τις ρωσικές απαιτήσεις.
Δύο πηγές που έχουν γνώση των συνομιλιών επιβεβαιώνουν ότι το Κίεβο δέχεται πρωτόγνωρη πίεση από την Ουάσινγκτον. Οι ΗΠΑ απείλησαν ρητά να διακόψουν την ανταλλαγή πληροφοριών και την παροχή όπλων προς την Ουκρανία αν το πλαίσιο της συμφωνίας δεν γίνει αποδεκτό. “Θέλουν να σταματήσει ο πόλεμος και θέλουν η Ουκρανία να πληρώσει το τίμημα”, αναφέρει μία από τις πηγές.
Αντιπροσωπεία υψηλόβαθμων Αμερικανών στρατιωτικών συναντήθηκε την περασμένη Πέμπτη στο Κίεβο με τον Ζελένσκι για να τον ενημερώσει επίσημα για τις λεπτομέρειες του σχεδίου. Το έγγραφο διαμορφώθηκε μετά από παρασκηνιακές συνομιλίες με τη Μόσχα, με τη συμμετοχή του ειδικού απεσταλμένου Κίριλ Ντμίτριεφ.
Τα βασικά σημεία του σχεδίου Τραμπ
Το σχέδιο των 28 σημείων περιλαμβάνει σημαντικές παραχωρήσεις προς τη Ρωσία. Η Κριμαία, το Λουγκάνσκ και το Ντόνετσκ θα αναγνωριστούν ως de facto ρωσικά εδάφη, ενώ η Χερσώνα και η Ζαπορίζια θα “παγώσουν” κατά μήκος της γραμμής επαφής. Επιπλέον, οι ουκρανικές δυνάμεις θα αποσυρθούν από τμήμα της περιφέρειας Ντονέτσκ που ελέγχουν, δημιουργώντας μια αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη.
Οι ΗΠΑ προσφέρουν εγγύηση ασφάλειας στην Ουκρανία, με αντάλλαγμα όμως. Αν η Ουκρανία εισβάλει στη Ρωσία ή εκτοξεύσει πύραυλο κατά της Μόσχας ή της Αγίας Πετρούπολης “χωρίς λόγο”, η εγγύηση θα θεωρηθεί άκυρη.
Οικονομικές παραχωρήσεις και επανένταξη της Ρωσίας
Το σχέδιο προβλέπει την επανένταξη της Ρωσίας στην παγκόσμια οικονομία με σταδιακή άρση των κυρώσεων. Οι ΗΠΑ θα συνάψουν μακροπρόθεσμη συμφωνία οικονομικής συνεργασίας με τη Μόσχα σε τομείς όπως η ενέργεια, οι φυσικοί πόροι, η τεχνητή νοημοσύνη και η εξόρυξη σπάνιων γαιών στην Αρκτική. Η Ρωσία θα κληθεί να επανενταχθεί στην G8.
Από τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, 100 δισεκατομμύρια δολάρια θα επενδυθούν σε πρωτοβουλίες για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να λαμβάνουν το 50% των κερδών. Το υπόλοιπο θα επενδυθεί σε κοινό αμερικανο-ρωσικό επενδυτικό όχημα.
Ο πυρηνικός σταθμός Ζαπορίζια θα λειτουργεί υπό την εποπτεία του ΔΟΑΕ, με την παραγόμενη ενέργεια να κατανέμεται εξίσου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Όλα τα μέρη θα λάβουν πλήρη αμνηστία για τις πράξεις τους κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Η αντίδραση της Ευρώπης
Η ευρωπαϊκή αντίδραση στο αμερικανικό σχέδιο ήταν άμεση και συντονισμένη. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς – οι επικεφαλής του “Συνασπισμού των Προθύμων” για την Ουκρανία – είχαν επείγουσα τηλεδιάσκεψη με τον Ζελένσκι.
Στην κοινή τους δήλωση, οι τρεις ηγέτες χαιρέτισαν τις προσπάθειες των ΗΠΑ να τερματίσουν τον πόλεμο, αλλά έθεσαν σαφείς προϋποθέσεις. Τόνισαν ότι η τρέχουσα γραμμή επαφής πρέπει να αποτελεί το σημείο εκκίνησης για κάθε συζήτηση σχετικά με τα εδαφικά θέματα. Επισήμαναν επίσης ότι οποιαδήποτε συμφωνία ειρήνης που επηρεάζει ευρωπαϊκά κράτη, την Ευρωπαϊκή Ένωση ή το ΝΑΤΟ απαιτεί την έγκριση των Ευρωπαίων εταίρων.
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιοχάν Βάντεπουλ ήταν ακόμη πιο σκεπτικός, χαρακτηρίζοντας την πρόταση των 28 σημείων “όχι πραγματικό σχέδιο” αλλά “απλώς μια λίστα θεμάτων”. Τόνισε ότι “θέλουμε να διασφαλίσουμε πως η Ουκρανία θα συζητήσει αυτά τα σημεία από θέση ισχύος”.
Ο Ζελένσκι, μετά την τηλεδιάσκεψη, ευχαρίστησε τους Ευρωπαίους ηγέτες για την υποστήριξή τους και επιβεβαίωσε ότι εργάζονται πάνω στο αμερικανικό έγγραφο. “Πρέπει να είναι ένα σχέδιο που να εξασφαλίζει πραγματική και αξιοπρεπή ειρήνη”, δήλωσε, τονίζοντας ότι οι “αρχές” της Ουκρανίας θα ληφθούν υπόψη.
Το σχέδιο Τραμπ αποτελεί το πιο συγκεκριμένο πλάνιο για τον τερματισμό του πολέμου που έχει δει το φως της δημοσιότητας. Ωστόσο, οι σημαντικές παραχωρήσεις προς τη Ρωσία και η πίεση που ασκείται στο Κίεβο δημιουργούν ερωτηματικά για το αν το σχέδιο μπορεί να οδηγήσει σε βιώσιμη ειρήνη ή απλώς θα παγώσει τη σύγκρουση.
