Η προειδοποίηση είναι σοβαρή και έρχεται από κορυφαίους επιστήμονες: σχεδόν οι μισές αμμώδεις παραλίες του πλανήτη ενδέχεται να εξαφανιστούν έως το 2100. Ο Ομάρ Ντεφέο, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Δημοκρατίας της Ουρουγουάης, παρουσίασε τα ανησυχητικά δεδομένα σε διεθνές συνέδριο, με στοιχεία από τη Βραζιλία και την Αυστραλία μέχρι τις ακτές της Αφρικής και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η κλιματική αλλαγή παίζουν τον ρόλο τους, αλλά η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει γίνει ο κυριότερος επιταχυντής της διάβρωσης. Μελέτη του 2022 σε 30 παραλίες της βόρειας ακτής του Σάο Πάολο έδειξε ότι όσο περισσότερος κόσμος πατάει στην άμμο, τόσο μειώνεται η βιοποικιλότητα. Τα είδη εξαφανίζονται, η βιομάζα περιορίζεται και τα οικοσυστήματα καταρρέουν.
Ποιες χώρες κινδυνεύουν περισσότερο
Μελέτη του 2020 κατέδειξε ότι έως το 50% των αμμωδών ακτών απειλείται με σοβαρή διάβρωση. Οι πιο ευάλωτες χώρες είναι η Δημοκρατία του Κονγκό, η Γκάμπια, οι Κομόρες, η Γουινέα-Μπισάου, το Πακιστάν και το Σουρινάμ. Πολλές από αυτές βασίζουν μεγάλο μέρος της οικονομίας τους στον τουρισμό, κάτι που καθιστά την απώλεια των παραλιών καταστροφική.
Σε απόλυτους αριθμούς, η Αυστραλία βρίσκεται στη χειρότερη θέση. Πάνω από 11.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής —περίπου το μισό των αμμωδών ακτών της— απειλούνται με υποχώρηση.
Το φαινόμενο του “coastal squeeze”
Όταν χτίζουμε κατοικίες, δρόμους ή ξενοδοχεία πάνω στην άμμο, η φυσική ισορροπία διαταράσσεται. Η παραλία παγιδεύεται ανάμεσα στο κύμα και τις ανθρώπινες κατασκευές, δημιουργώντας το φαινόμενο του “coastal squeeze”. Δεν μπορεί πλέον να “μεταναστεύσει” προς την ξηρά καθώς ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας.
Πολλές χώρες δοκιμάζουν τεχνητή προσάμμωση για να σώσουν τις ακτές τους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν γίνει σχεδόν 2.000 τέτοια έργα. Οι επιστήμονες όμως προειδοποιούν ότι αυτές οι λύσεις είναι δαπανηρές, συχνά αναποτελεσματικές και μπορεί να καταστρέψουν τη φυσική πανίδα.
Η πιο βιώσιμη λύση είναι η προστασία της φυσικής ζώνης των θινών και η διατήρηση επαρκούς απόστασης μεταξύ δόμησης και ακτής. Χωρίς αυτό, θα χάσουμε τις παραλίες πριν καταλάβουμε το μέγεθος της απώλειας.
